Z tego rozdziału dowiesz się, w jaki sposób Django łączy się z bazą danych i gromadzi w niej informacje. Do dzieła!

Najprościej mówiąc, QuerySet jest listą obiektów danego modelu. Za jego pomocą możesz wczytywać informacje z bazy danych, jak również je filtrować i układać w określonej kolejności.

Najłatwiej uczyć się na przykładach. To co, spróbujemy?

Otwórz swoją lokalną konsolę Django (nie na PythonAnywhere) i wpisz następujące polecenie:

(myvenv) ~/djangogirls$ python manage.py shell

Efekt powinien wyglądać tak:

(InteractiveConsole)
>>>

Jesteś teraz w intrektywnej konsoli Django. Przypomina ona nieco wiersz poleceń Pythona, z odrobiną dodatkowej magii Django :) Oczywiście możesz także używać w niej wszystkich poleceń Pythona.

Na początek spróbujmy wyświetlić wszystkie nasze wpisy. Zrób to następującym poleceniem:

>>> Post.objects.all()
Traceback (most recent call last):
      File "<console>", line 1, in <module>
NameError: name 'Post' is not defined

Ups! Wyskoczył błąd. Mówi on nam, że nie istnieje coś takiego jak 'Post'. Oczywiście -- zapomniałyśmy go wcześniej zaimportować!

>>> from blog.models import Post

Nic skomplikowanego: importujemy model Post z blog.models. Spróbujmy jeszcze raz wyświetlić wszystkie wpisy:

>>> Post.objects.all()
<QuerySet [<Post: Mój pierwszy wpis>, <Post: Kolejny tytuł wpisu>]>

Pojawiła się lista wpisów, które dodałyśmy wcześniej! Utworzyłyśmy je przy pomocy panelu administracyjnego Django. Teraz jednak chciałybyśmy dodać nowy wpis używając Pythona. Jak to zrobimy?

W taki sposób tworzymy nowy obiekt Post w bazie danych:

>>> Post.objects.create(author=me, title='Przykładowy tytuł', text='Test')

Ale brakuje nam jednego składnika: me. Musimy przekazać instancję modelu User jako autora. Jak to zrobić?

Najpierw zaimportujmy model User:

>>> from django.contrib.auth.models import User

Jakich użytkowników mamy w bazie danych? Spróbuj tak:

>>> User.objects.all()
<QuerySet [<User: ola>]>

To konto administratora, które stworzyłyśmy wcześniej! Teraz uzyskajmy dostęp do naszej instancji użytkownika:

me = User.objects.get(username='ola')

Jak widzisz, za pomocą polecenia get pobrałyśmy z bazy obiekt użytkownika (User) z właściwością username o wartości 'ola'. Elegancko! Oczywiście musisz wprowadzić tam swoją nazwę użytkownika.

Teraz możemy wreszcie stworzyć nasz post:

>>> Post.objects.create(author=me, title='Przykładowy tytuł', text='Test')

Hura! Chciałabyś sprawdzić, czy się udało?

>>> Post.objects.all()
<QuerySet [<Post: Mój pierwszy wpis>, <Post: Kolejny tytuł wpisu>, <Post: Przykładowy tytuł>]>

Jest! Kolejny post na liście!

Możesz teraz się pobawić i utworzyć więcej wpisów, żeby zobaczyć, jak to działa. Dodaj jeszcze 2-3 i jedziemy do następnej części.

Niezmiernie istotną cechą QuerySetów jest możliwość ich filtrowania. Dajmy na to, że chciałybyśmy znaleźć wszystkie wpisy dodane przez użytkowniczkę (User) o nazwie ola. Skorzystamy z metody filter zamiast all w Post.objects.all(). W nawiasach wpiszemy jeden lub więcej warunków, które muszą zostać spełnione, żeby nasz wpis znalazł się w QuerySecie. W naszej sytuacji chcemy, by author (autor) odpowiadał zmiennej me. W Django zapisujemy to tak: author=me. Teraz nasz kawałek kodu wygląda mniej więcej tak:

>>> Post.objects.filter(author=me)
<QuerySet [<Post: Mój pierwszy wpis>, <Post: Kolejny tytuł wpisu>, <Post: Przykładowy tytuł>, <Post: Wpis numer 2>, <Post: Mój trzeci post!>, <Post: Czwarty tytuł>]>

A gdybyśmy chciały wyświetlić wszystkie wpisy zawierające słowo 'title' w polu tytuł?

>>> Post.objects.filter(title__contains = 'tytuł')
<QuerySet [<Post: Kolejny tytuł wpisu>, <Post: Przykładowy tytuł>, <Post: Czwarty tytuł>]>

Uwaga: Pomiędzy title a contains znajdują się dwa znaki podkreślenia (_). ORM w Django używa takiej składni, aby oddzielić nazwy pól ("title") od operacji lub filtrów ("contains"). Jeśli użyjesz tylko jednego, zobaczysz błąd o treści "FieldError: Cannot resolve keyword title_contains".

Możemy także wyświetlić listę wszystkich opublikowanych wpisów. W tym celu odfiltrujmy wszystkie wpisy, które mają ustawioną datę publikacji (published_date) na taką, która już minęła:

>>> from django.utils import timezone
>>> Post.objects.filter(published_date__lte=timezone.now())
[]

(filtr lte oznacza less than or equal, czyli mniejszy od lub równy - co w naszym przykładzie można rozumieć jako 'z datą publikacji dzisiejszą lub wcześniejszą /mniejszą od dzisiejszej/). Obiekt timezone.now() oznacza właśnie aktualną datę i godzinę.

Niestety, żaden z naszych wpisów, które dodaliśmy przez konsolę, nie został jeszcze opublikowany (mogą oczywiście w tym QuerySecie pojawić się wpisy dodane wcześniej w panelu admina, dla których zdefiniowałaś datę publikacji). Zmieńmy to! Zacznij od pobrania wpisu, który chcesz opublikować:

>>> post = Post.objects.get(title="Przykładowy tytuł")

A następnie opublikuj go za pomocą metody publish!

>>> post.publish()

Teraz spróbujmy jeszcze raz wyświetlić listę opublikowanych wpisów (wciśnij trzykrotnie klawisz ze strzałką do góry, a następnie zatwierdź klawiszem Enter):

>>> Post.objects.filter(published_date__lte=timezone.now())
<QuerySet [<Post: Przykładowy tytuł>]>

QuerySety umożliwiają również porządkowanie list obiektów według określonej kolejności. Spróbujmy uporządkować je według daty utworzenia, czyli zawartości pola created_date:

>>> Post.objects.all().order_by('created_date')
<QuerySet [<Post: Mój pierwszy wpis>, <Post: Kolejny tytuł wpisu>, <Post: Przykładowy tytuł>, <Post: Wpis numer 2>, <Post: Mój trzeci post!>, <Post: Czwarty tytuł>]>

Możemy także odwrócić kolejność poprzez dodanie - na początku:

>>> Post.objects.all().order_by('-created_date')
<QuerySet [<Post: Czwarty tytuł>, <Post: Mój trzeci post!>, <Post: Wpis numer 2>, <Post: Przykładowy tytuł>, <Post: Kolejny tytuł wpisu>, <Post: Mój pierwszy wpis>]>

Możesz też połączyć QuerySety:

>>> Post.objects.filter(published_date__lte=timezone.now()).order_by('published_date')

To naprawdę potężne narzędzie, które pozwala na pisanie bardzo złożonych zapytań.

Doskonale! Jesteś teraz gotowa na następną część! Zamknij konsolę poleceniem:

>>> exit()
$