Dla czytelniczek w domu: ten rozdział jest również omówiony w wideo Your new friend: Command Line.

Za chwilę napiszesz swoją pierwszą linijkę kodu. Jesteś już podekscytowana? :)

Pozwól, że przedstawimy Ci, Twojego pierwszego przyjaciela: wiersz polecenia!

Następujące kroki pokażą Ci, jak wykorzystać tajemnicze czarne okno, które używają wszyscy hakerzy. Na początku może to wyglądać nieco przerażająco ale tak naprawdę to tylko zachęta do wpisywania komend.

Uwaga Podczas tego kursu będziemy używać terminów "katalog" i "folder" zamiennie, ponieważ oznaczają one tę samą rzecz.

Okno zwane wierszem polecenia lub interfejsem wiersza polecenia jest aplikacją tekstową służącą do przeglądania, obsługi i operowania plikami na Twoim komputerze. Podobnie jak np. Eksplorator Windows lub Finder na Macu, ale bez interfejsu graficznego. Inne nazwy dla wiersza polecenia to cmd, CLI, prompt, konsola lub terminal.

Aby zacząć nasze eksperymenty, musimy najpierw otworzyć nasz wiersz polecenia.

Przejdź do menu Start → System → Wiersz polecenia.

Na starszych wersjach Windowsa szukaj w menu Start → Wszystkie programy → Akcesoria → Wiersz polecenia.

Przejdź do Aplikacje → Narzędzia → Terminal.

Prawdopodobnie gdzieś w menu Aplikacje → Akcesoria → Terminal, ale to może zależeć od wersji Twojego systemu. Jeżeli tam nie znajdziesz, możesz spróbować zapytać Google'a. :)

Teraz powinnaś zobaczyć białe lub czarne okno, które czeka na Twoje polecenia.

Jeżeli używasz Maca lub Linuksa, powinnaś zobaczyć $, tak jak poniżej:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$

W systemie Windows ujrzysz znak >, o tak:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

>

Każde polecenie będzie poprzedzone tym znakiem oraz jedną spacją, ale nie musisz ich przepisywać. Twój komputer zrobi to za Ciebie. :)

Jedna mała uwaga: w Twoim przypadku prompt może być poprzedzony czymś jeszcze, np. C:\Users\ola> lub Olas-MacBook-Air:~ ola$ i jest to w 100% poprawne.

Część do znaku $ lub > razem z nim nazywana jest znakiem zachęty wiersza polecenia lub skrótowo znakiem zachęty (promptem). Jego celem jest zachęcić Ciebie do wpisania jakiegoś polecenia.

W tutorialu, jeżeli będziemy chciały, byś wpisała komendę, umieścimy przed nią również $ lub >, a czasami nawet resztę znaku zachęty. Możesz śmiało zignorować lewą część i wpisać komendę zaczynającą się za promptem.

Zacznijmy od wpisania następującego polecenia:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ whoami

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> whoami

A następnie wciśnij enter. Oto rezultat:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ whoami
olasitarska

Jak widzisz, komputer właśnie wyświetlił Twoją nazwę użytkownika. Prawda, że sprytne? :)

Staraj się zawsze przepisywać polecenia zamiast je kopiować i wklejać. W ten sposób zapamiętasz więcej!

Każdy system operacyjny ma nieco inny zestaw komend dostępnych w wierszu polecenia, zatem postępuj według instrukcji odpowiadających Twojemu systemowi operacyjnemu. To co, spróbujemy?

Miło byłoby dowiedzieć się, gdzie teraz jesteśmy, co? No to sprawdźmy. Wpisz poniższe polecenie i wciśnij enter:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ pwd
/Users/olasitarska

Uwaga: 'pwd' pochodzi od angielskiego skrótu 'print working directory', czyli wyświetl katalog roboczy - ten, w którym się aktualnie znajdujemy.

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> cd
C:\Users\olasitarska

Uwaga: 'cd' pochodzi od 'change directory' (po polsku 'zmień katalog'). W PowerShell możesz używać pwd dokładnie tak samo jak w Linuksie lub Mac OS X.

Prawdopodobnie ujrzysz coś podobnego na swoim komputerze. Kiedy otwierasz wiersz polecenia, zwykle jest on uruchamiany w folderze głównym Twojego konta użytkownika.

Co znajduje się w środku? Fajnie byłoby się tego dowiedzieć. Sprawdźmy:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ ls
Applications
Desktop
Downloads
Music
...

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> dir
Directory of C:\Users\olasitarska
05/08/2014 07:28 PM <DIR>      Applications
05/08/2014 07:28 PM <DIR>      Desktop
05/08/2014 07:28 PM <DIR>      Downloads
05/08/2014 07:28 PM <DIR>      Music
...

Uwaga: W PowerShell możesz również używać 'ls' tak jak w Linuksie lub Mac OS X.

Przejdźmy teraz do naszego folderu Pulpit:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ cd Desktop

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> cd Desktop

Sprawdźmy, czy coś się faktycznie zmieniło:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ pwd
/Users/olasitarska/Desktop

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> cd
C:\Users\olasitarska\Desktop

Tak, to tutaj!

PRO tip: gdy wpiszesz cd D i wciśniesz przycisk Tab na klawiaturze, wiersz polecenia automatycznie uzupełni resztę nazwy, dzięki czemu będziesz mogła nawigować szybciej. Jeżeli istnieje więcej niż jeden folder o nazwie zaczynającej się na "D", wciśnij Tab dwukrotnie, aby wyświetlić listę możliwości.

Co powiesz na stworzenie folderu cwiczenie na swoim pulpicie? Zrób to w ten sposób:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ mkdir cwiczenie

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> mkdir cwiczenie

To niepozorne polecenie doda do Twojego pulpitu folder o nazwie cwiczenie. Możesz sprawdzić, czy na pewno został tam dodany - spójrz na swój pulpit albo uruchom polecenie ls lub dir! Spróbuj. :)

PRO tip: Jeżeli nie chcesz w kółko wpisywać tych samych poleceń, wciśnij na klawiaturze klawisz ze strzałką w górę i strzałką w dół aby przewinąć listę poprzednio użytych poleceń.

Małe wyzwanie dla Ciebie: wewnątrz świeżo utworzonego katalogu cwiczenie stwórz katalog o nazwie test. Użyj poleceń cd i mkdir.)

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ cd cwiczenie
$ mkdir test
$ ls
test

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> cd cwiczenie
> mkdir test
> dir
05/08/2014 07:28 PM <DIR>      test

Gratulacje! :)

Nie chcemy zostawić bałaganu, a zatem wyrzućmy wszystko, co do tej pory zrobiłyśmy.

Najpierw musimy wrócić do Pulpitu:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ cd ..

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> cd ..

Wykonanie cd wraz z .. przeniesie Cię do katalogu nadrzędnego (czyli tego, w którym znajduje się Twój aktualny katalog).

Sprawdź, gdzie jesteś:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ pwd
/Users/olasitarska/Desktop

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> cd
C:\Users\olasitarska\Desktop

Teraz czas usunąć katalog cwiczenie:

Uwaga: Usuwanie plików za pomocą del, rmdir lub rm jest nieodwracalne. To znaczy, że Twoje pliki zostaną bezpowrotnie utracone! Tak więc bądź ostrożna z tymi poleceniami.

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ rm -r cwiczenie

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> rmdir /S cwiczenie
cwiczenie, Are you sure <Y/N>? Y

Gotowe! Dla pewności, że został on naprawdę usunięty, sprawdźmy to:

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ ls

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> dir

To na razie tyle! Możesz teraz spokojnie zamknąć wiersz polecenia. To co, zrobimy to jak prawdziwy haker? :)

{% filename %}command-line{% endfilename %}

$ exit

{% filename %}command-line{% endfilename %}

> exit

Fajnie, nie? :)

Oto podsumowanie przydatnych poleceń:

To tylko garstka wszystkich poleceń, z których możesz skorzystać w wierszu polecenia, ale na dzień dzisiejszy nie będziesz potrzebowała niczego więcej.

Jeżeli temat Cię zainteresował, to ss64.com zawiera kompletny spis poleceń dla wszystkich systemów operacyjnych.

No to poznajmy Pythona!